Safra Yollarında Daralma: Primer Sklerozan Kolanjit Mercek Altında

Karaciğer içindeki ve dışındaki safra kanallarının iltihaplanmasıyla seyreden primer sklerozan kolanjit vakaları artış gösteriyor. Hastalık, safra yollarında oluşan daralmalar ve tıkanıklıklar nedeniyle karaciğer dokusuna ciddi hasarlar verebiliyor. Uzmanlar, bu durumun ilerleyen dönemlerde siroz (karaciğer sertleşmesi) riskini tetiklediğini belirtiyor. Henüz kesin bir ilacı bulunmayan rahatsızlık, genellikle sinsi bir ilerleyiş sergiliyor.

SAĞLIK
16 Ocak 2026 Cuma 15:32
1
Elif Nur GEZER

Safra Yollarında Daralma: Primer Sklerozan Kolanjit Mercek Altında

Belirtiler ve Tanı Süreçleri

Hastaların büyük çoğunluğu kaşıntı ve halsizlik şikayetleriyle polikliniklere başvuruyor. Kan tahlillerinde kolestatik (safra akışının yavaşlaması) değerlerin yüksek çıkması ilk ipucu kabul ediliyor. Teşhis aşamasında ERCP (safra yollarını görüntüleme yöntemi) sıkça tercih edilen yöntemler arasında. Gözlemlediğim kadarıyla, hastane koridorlarında tanı bekleyen insanların endişeli bekleyişi hastalığın belirsizliğinden kaynaklanıyor. Çoğu zaman biyopsi (parça alma) işlemi karaciğerdeki hasarın derecesini belirlemek için gerekiyor.

Risk Grupları ve İstatistikler

Genç ve orta yaşlı erkeklerde bu karekteristik tabloya daha sık rastlanıyor. Yapılan araştırmalar, hastaların %74 gibi büyük bir kısmında aynı zamanda ülseratif kolit (kalın bağırsak iltihabı) bulunduğunu gösteriyor. Ülkemizde her 100 bin kişiden yaklaşık 8 veya 12'sinde bu tanıya rastlanabiliyor. Genetik yatkınlık önemli bir faktör ama çevresel tetikleyiciler de süreci hızlandırıyor. Erken müdahale edilmezse sarılık (ciltte sararma) kaçınılmaz hale geliyor.

Süreç bazen duraksıyor. Tedavi yöntemleri çeşitleniyor. İltihabı azaltmak için ursodeoksikolik asit (safra asidi tableti) kullanımı yaygınlaşıyor. Şiddetli vakalarda ise karaciğer nakli tek kesin çözüm olarak masada duruyor. Hastalık bazen yıllarca aynı safha içinde kalabiliyor ve bu durum hastalarda hafif bir umut ışığı doğuruyor.